Chuyên thiết kế, chế tạo các loại máy móc cơ khí, dây chuyền sản xuất trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, gốm sứ, điện, than, xi măng...

     Trong ngành chế biến gỗ và sản xuất các sản phẩm từ gỗ, mùn cưa là một thuật ngữ rất phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ chính xác mùn cưa là gì và quá trình hình thành của nó trong hoạt động sản xuất gỗ. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết và dễ hiểu về mùn cưa, nguồn gốc và vai trò của nó trong sản xuất.

Mùn cưa là gì?

     Mùn cưa là phế phẩm dạng hạt nhỏ, mịn, bụi gỗ được tạo ra trong quá trình gia công, cắt, xẻ, bào hoặc nghiền gỗ. Khi gỗ bị tác động bởi các thiết bị cơ khí như lưỡi cưa, dao bào, máy băm hoặc máy nghiền, các mảnh gỗ nhỏ li ti rơi ra và tạo thành mùn cưa.

     Khác với dăm gỗ – là các mảnh gỗ có kích thước lớn hơn và hình dạng rõ rệt, mùn cưa có kích thước nhỏ, hạt mịn hơn và thường trông giống như bụi gỗ.

     Mùn cưa là sản phẩm phụ phổ biến của các hoạt động sản xuất gỗ tại:

          • Xưởng mộc

          • Nhà máy chế biến gỗ công nghiệp

          • Dây chuyền sản xuất ván MDF, ván dăm, viên nén sinh khối

Mùn cưa hình thành như thế nào trong sản xuất gỗ?

     Trong sản xuất gỗ, mùn cưa được tạo ra từ nhiều công đoạn cơ bản sau:

Cắt và xẻ gỗ

     Khi gỗ nguyên khối được đưa qua máy cưa, cưa vòng, cưa đĩa, lưỡi cắt sẽ xẻ gỗ thành các phần theo thiết kế cần thiết. Trong quá trình này, phần vật liệu bị loại bỏ sẽ vỡ thành các mảnh nhỏ rất mịn gọi là mùn cưa. Đây là quá trình phổ biến nhất tạo ra mùn cưa, đặc biệt khi gỗ bị tác động mạnh bởi lưỡi cắt tốc độ cao.

Bào gỗ và mài gỗ

     Trong công đoạn hoàn thiện bề mặt, máy bào hoặc máy mài được sử dụng để làm phẳng hoặc mịn bề mặt gỗ. Khi dao bào hoặc đá mài tiếp xúc với bề mặt gỗ, lớp gỗ mỏng bị tách ra sẽ rơi xuống dưới dạng mùn cưa. Những mảnh nhỏ này thường rất mịn và dễ bị bay trong không khí nếu hệ thống thu gom không tốt.

Nghiền và băm gỗ

     Trong các dây chuyền sản xuất gỗ dăm, sản xuất viên nén gỗ hoặc sinh khối, máy nghiền và máy băm gỗ thường được dùng để giảm kích thước nguyên liệu gỗ về dạng nhỏ hơn. Các dao cắt và lưỡi nghiền tạo ra các mảnh nhỏ hơn, tạo điều kiện phát sinh lượng mùn cưa lớn. Tùy vào thiết kế và thông số máy, lượng mùn cưa có thể cao hơn so với những công đoạn cắt khác.

Gia công cơ khí khác

     Trong những công đoạn như khoan, đục, phay, cắt CNC, các dụng cụ cắt tạo ra phoi gỗ nhỏ, trong nhiều trường hợp cũng bị xem là mùn cưa, nhất là khi kích thước phoi đủ nhỏ.

Đặc điểm nhận dạng mùn cưa

     Mùn cưa có một số đặc điểm dễ nhận biết sau:

          – Hạt nhỏ, mịn: khác với dăm gỗ có hình dạng rõ ràng, mùn cưa nhỏ hơn, giống như bụi.

          – Dễ bay khi di chuyển: do kích thước nhỏ và nhẹ, mùn cưa dễ bị gió hay máy hút bụi cuốn đi.

          – Tích tụ nhanh: nếu không được thu gom kịp thời, mùn cưa có thể tích tụ trên sàn xưởng.

          – Đa dạng về kích thước: phụ thuộc vào loại gỗ và loại máy cắt, nghiền.

Tại sao mùn cưa lại quan trọng trong sản xuất gỗ?

     Dù là phế phẩm, mùn cưa không chỉ đơn thuần là rác thải. Nó có giá trị kinh tế và ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực:

Nguyên liệu sản xuất viên nén sinh khối

     Mùn cưa là nguyên liệu phổ biến để sản xuất viên nén gỗ (wood pellet) – một sản phẩm nhiên liệu sinh học sạch, được sử dụng để đốt lò hơi, máy sưởi và xuất khẩu.

Sản xuất ván công nghiệp

     Trong sản xuất ván MDF, HDF, ván dăm, mùn cưa được trộn, ép với keo và các chất phụ gia để tạo thành sản phẩm vật liệu xây dựng.

Ứng dụng khác

     Mùn cưa cũng được dùng làm:

          • Chất độn hoặc lót chuồng trong chăn nuôi

          • Nguyên liệu sản xuất vật liệu composite

          • Vật liệu cách âm, cách nhiệt trong xây dựng

Thu gom và xử lý mùn cưa trong xưởng sản xuất

     Do tính chất dễ bay và dễ tích tụ, việc thu gom mùn cưa cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn và vệ sinh môi trường:

          – Hệ thống hút bụi công nghiệp: giúp thu gom mùn cưa tại các vị trí phát sinh.

          – Sấy mùn cưa: làm giảm độ ẩm, chuẩn bị nguyên liệu cho các bước tiếp theo.

          – Thu gom và chứa riêng: tránh mùn cưa bay vào không khí, ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động.

     Việc thu gom và xử lý mùn cưa hiệu quả còn giảm thiểu nguy cơ cháy nổ trong xưởng gỗ và giúp tận dụng nguồn nguyên liệu một cách tối ưu.

     Mùn cưa là sản phẩm phụ không thể tránh khỏi trong chế biến và gia công gỗ, hình thành từ nhiều công đoạn như cắt, xẻ, bào và nghiền gỗ. Tuy là phế phẩm, nhưng mùn cưa lại có giá trị ứng dụng cao trong sản xuất viên nén sinh khối, ván công nghiệp và nhiều lĩnh vực khác nếu được xử lý và thu gom đúng cách.

CÔNG TY TNHH MTV CƠ KHÍ MINH HÒA

Địa chỉ: Số 40c, Đường Bình Hòa 4, KP Đông Ba, P Bình Hòa, TP.HCM

Hotline: 0913 723 063

Email: dinhmanh@cokhiminhhoa.vn

Website: cokhiminhhoa.vn